Bogusławski Józef (1816–1857). Urodzony w pow. brzeskim, po ukończeniu studjów w Dorpacie wysłany został za sprawę Szymona Konarskiego naprzód do Tambowa, gdzie pozostawał pod ścisłym nadzorem tamecznego gubernatora, poczem użyto go do służby cywilnej. Pod jesień r. 1845 za staraniem ojca wrócił do pow. brzeskiego, by odpocząć pod rodzinną strzechą. Ale już 14 III 1846 uwięziono go powtórnie i wywieziono do Wilna pod silną eskortą żandarmerji. Przesiedział tam do r. 1848, poczem wyrokiem sądu wojennego skazano go na 10 lat katorgi. Po ogłoszeniu wyroku stawiono go razem z Janem Roehrem, Apolinarym Hofmeistrem i doktorem Anicetem Regnierem na szafocie pod pręgierzem, obwiózłszy ich poprzednio po ulicach miasta z napisem na piersiach »złoumyszlennik«. Spod pręgierza powieziono B-go w kibitce do Tobolska. Stamtąd popędzony został pieszo w dalszą drogę. Na etapie w Ust’-Kamienogorsku poznał »Gwiazdę Syberji«, jak nazywali zesłańcy Elżbietę Jefremownę, Polkę z duszy, choć sybiraczkę z rodu, wdowę po majorze Bartoszewiczu, Polaku. Chociaż B. był ciężko chory, kaszlał i pluł krwią, zakutego w kajdany wyprawiono pieszo na miejsce wygnania, do katorgi w Omsku. Tam poznał współwięźnia Teodora Dostojewskiego, który mówił o sobie do Polaków, że gdyby wiedział, iż w jego żyłach jest choćby kropla krwi polskiej, kazałby ją natychmiast wypuścić. W r. 1855 wrócił B. do kraju, skąd dla poratowania zdrowia wyjechał do Karlsbadu, gdzie też zaczął pisać pamiętniki, przepisane potem i uzupełnione przez sybiraka Józefa Tokarzewskiego. W powrocie umarł w Częstochowie w r. 1857.
Heleniusz, Wspomnienia polskich czasów dawnych i późniejszych, Lw. 1894, II 108 i nn.; Wspomnienia Sybiraka. Pamiętniki J. B-go, »Nowa Reforma« 1896, nr 249 nn.; Jodziewicz Al., Egzekucja Roehra i kolegów (»Ateneum Wileńskie«, z. 12, s. 200–7).
Michał Janik